وقتی کودک از تفاوت دختر و پسر میپرسد، چه جوابی مناسب اوست؟
وقتی کودک از تفاوت دختر و پسر میپرسد، چه جوابی مناسب اوست؟
یک سؤال ساده، وسط حمام
وسط حمامکردن، ناگهان میپرسد: «چرا بدن من با بدن خواهرم فرق دارد؟» والد برای لحظهای جا میخورد؛ نمیداند دقیقاً چقدر باید توضیح دهد.
برای کودک، این فقط یک مشاهدهی ساده است، مثل هر مشاهدهی دیگری دربارهی دنیای اطرافش؛ لحن پرسیدنش، دقیقاً همان لحنی است که یک ساعت پیش دربارهی رنگ یک اسباببازی پرسیده بود.
منتظر جواب میماند، بدون هیچ نشانهای از خجالت یا معذببودن.
کنجکاوی طبیعی، نه چیزی که باید از آن ترسید
در پنجششسالگی، کودک همانطور که دربارهی رنگ، شکل، و اندازهی چیزهای اطرافش کنجکاو است، دربارهی بدن خودش و تفاوتهای آن با بدن دیگران هم کنجکاو میشود؛ این کاملاً بخشی طبیعی از شناخت دنیاست.
واکنش شوکه یا اجتنابی والد، برخلاف نیت او، میتواند پیامی نادرست بسازد: که این موضوع، برخلاف بقیهی سؤالها، «ممنوعه» یا «شرمآور» است.
این آمادگی برای پاسخدهی صادقانه، بعدها، وقتی کودک وارد دوران بلوغ و تغییرات بدنی واقعیتر میشود، اهمیت مضاعفی پیدا میکند؛ چون پایهی اعتماد لازم برای گفتوگوی راحت دربارهی آن تغییرات، از همین سؤالهای سادهی امروز ساخته میشود.
فقط میخواستم بدانم چرا فرق داریم
«دیدم بدن من با بدن خواهرم فرق دارد. فقط کنجکاو شدم چرا اینطوری است، همین.»
پاسخ متناسب با سن، نه بیشازحد و نه کمتر از حد
پاسخدهی مناسب سن به این پرسشها، بین دو افراط قرار میگیرد: توضیح بیشازحد پیچیده (که برای این سن قابلفهم نیست) و اجتناب کامل یا سرکوب پرسش (که پیام شرم منتقل میکند).
پاسخ ساده، صادقانه و مطابق با سطح درک او -مثلاً «بدن دخترها و پسرها از نظر ظاهری کمی متفاوت است، همینطور که خدا آنها را ساخته»- کنجکاوی او را سیر میکند بدون اینکه بار اضافی یا اطلاعات نامتناسب با سنش منتقل شود.
پژوهشها نشان میدهند کودکانی که از همان ابتدا پاسخهای صادقانه و آرام دربارهی بدنشان دریافت میکنند، در آینده راحتتر میتوانند دربارهی نگرانیهای مربوط به بدن خود با والدینشان صحبت کنند؛ این الگو، پایهی یک ارتباط سالم و بدون تابو در سالهای نوجوانی هم خواهد بود.
آمادهکردن یک پاسخ ساده از قبل
پیش از آنکه دوباره چنین سؤالی پیش بیاید، یک جملهی ساده و متناسب با سن او آماده کنید.
این آمادهسازی قبلی، از واکنش غافلگیرشده یا معذب در لحظهی واقعی جلوگیری میکند.
آرامش در پاسخ، مهمتر از کمال جمله
لحن آرام و طبیعی شما، حتی مهمتر از دقت کامل کلمات است؛ اگر شما آرام باشید، کودک هم این موضوع را چیزی طبیعی و بیخطر میبیند.
اگر سؤال در جمع یا موقعیت نامناسب پرسیده شد، میتوان گفت «سؤال خوبی است، بعداً با هم دربارهاش حرف میزنیم»، بدون اینکه پرسش را رد یا سرکوب کنید.
داشتن چند کتاب مناسب سن دربارهی بدن، که والد و کودک با هم بخوانند، میتواند فضای گفتوگوی طبیعیتری نسبت به پرسشوپاسخ ناگهانی فراهم کند.
سؤالی ساده، پاسخی ساده و آرام
کنجکاوی کودک دربارهی بدنش، از همان جنس کنجکاوی او دربارهی دنیاست.
پاسخ آرام و صادقانه، پایهی یک رابطهی سالم و بدون شرم با موضوع بدن، برای سالهای آینده میسازد.
