«چرا نمی‌توانی مثل خواهرت درست‌ها را بگیری؟» این جمله، بارها و از سر خستگی گفته شده؛ اما کودک، هر بار آن را با خودش می‌برد.

به‌مرور، خودش را «نسخه‌ی ضعیف‌تر» خواهرش می‌بیند؛ حتی در کارهایی که هیچ ربطی به همان مقایسه‌ی اولیه (نمره‌ی درسی) ندارند، همین جمله در ذهنش تکرار می‌شود.

وقتی خودش هم چیزی را خوب انجام می‌دهد، اولین چیزی که فکر می‌کند این است: «خواهرم این کار را بهتر انجام می‌داد.»

مقایسه‌ی مستقیم میان خواهر و برادر، حتی وقتی از سر خستگی لحظه‌ای گفته شود، برای شنونده -کودکی که هنوز در حال ساختن تصویر خودش است- می‌تواند به یک پیام ثابت درباره‌ی جایگاهش در خانواده تبدیل شود.

این پیام، برخلاف نیت والد، معمولاً انگیزه نمی‌سازد؛ فقط رنجش و حس ناکافی‌بودن می‌سازد.

پژوهش‌های خانواده نشان می‌دهند که مقایسه‌ی مکرر میان فرزندان، حتی زمانی که به قصد ایجاد انگیزه گفته می‌شود، در بلندمدت با کاهش عزت‌نفس و افزایش رقابت ناسالم میان خواهر و برادرها همراه است.

کودکی که بارها با خواهر یا برادرش مقایسه می‌شود، به‌جای تمرکز روی مسیر رشد شخصی خودش، یاد می‌گیرد خودش را همیشه در رابطه با یک نفر دیگر تعریف کند؛ این تعریف نسبی، هیچ‌وقت ثابت و امن نیست، چون همیشه وابسته به عملکرد فرد دیگری است.

اثر این مقایسه، محدود به همان لحظه نمی‌ماند؛ می‌تواند تا بزرگسالی هم در قالب رقابت پنهان یا حتی فاصله‌ی عاطفی میان خواهر و برادرها ادامه پیدا کند.

نکته‌ی جالب این است که این مقایسه، اغلب به خودِ خواهر یا برادر «برتر» هم آسیب می‌زند؛ او ممکن است زیر فشار مداوم برای حفظ همان جایگاه برتر قرار بگیرد، و رابطه‌اش با خواهر یا برادر کوچک‌ترش، به‌جای همراهی، رنگ رقابت بگیرد.

تلاش آگاهانه برای شناسایی و تحسین نقاط قوت منحصربه‌فرد هرکدام از فرزندان -بدون ارجاع به دیگری- به هرکدام کمک می‌کند هویت مستقل خودش را بسازد.

اگر مقایسه‌ای ناخواسته از دهانتان بیرون آمد، بازگشت و اصلاح همان لحظه («ببخشید، منظورم این نبود که تو را با او مقایسه کنم») می‌تواند اثر آن را کاهش دهد.

مقایسه‌ی مکرر میان خواهر و برادرها، سایه‌ای طولانی روی خودانگاره‌ی هرکدام می‌اندازد.

دیدن و تحسین هرکدام برای مسیر منحصربه‌فرد خودشان، پایه‌ی محکم‌تری برای رابطه‌ی سالم خواهر و برادری می‌سازد.