خواهر یا برادر تازهوارد، حسادتی که کسی اسمش را نمیگذارد
خواهر یا برادر تازهوارد، حسادتی که کسی اسمش را نمیگذارد
بوسهای که محکمتر از همیشه بود، بعد یک هل کوچک
کودک نوزاد تازه را میبوسد، محکمتر از حد معمول؛ لحظهای بعد، بدون مقدمه، دستش را هل میدهد. والدین غافلگیر میشوند از این ترکیب عجیب محبت و پرخاشگری.
چند دقیقه بعد، دوباره کنار نوزاد مینشیند و با محبت نگاهش میکند؛ انگار خودش هم نمیداند دقیقاً چه احساسی دارد.
این نوسان میان محبت و پرخاشگری کوچک، تقریباً هر روز، حداقل یکبار تکرار میشود.
حسادت، احساسی است که نیاز به نامگذاری دارد
کودک سهچهارساله، احساس پیچیدهای را تجربه میکند: هم نوزاد را دوست دارد، هم از تغییر جایگاهش در خانواده ناراحت است. این دوگانگی، طبیعی است؛ اما چون کودک هنوز نمیتواند این احساس را نام ببرد، اغلب بهشکل رفتاری (نه کلامی) بروز میکند.
هم دوستش دارم، هم ازش خوشم نمیآید
«نینی را دوست دارم، ولی بعضیوقتها هم دلم میخواهد برود. نمیدانم چرا هر دو حس را با هم دارم.»
نامگذاری، اولین قدم مدیریت این احساس
وقتی یک احساس پیچیده و متضاد (دوستداشتن و حسادت همزمان) بدون نام و بدون فضایی برای بیان بماند، اغلب از طریق رفتار (پرخاشگری کوچک، واپسروی) به بیرون راه پیدا میکند؛ چون این تنها کانالی است که کودک در دسترس دارد.
کمک به کودک برای نامگذاری این احساس -«میدانم هم نینی را دوست داری، هم گاهی از اینکه وقتش را میگیرد ناراحتی؛ این کاملاً طبیعی است»- به او اجازه میدهد این تضاد را بپذیرد، بهجای اینکه بخشی از آن (حسادت) را انکار یا سرکوب کند.
سرکوب این احساس («نباید ازش بدت بیاید، او خواهر توست») معمولاً این تضاد را از بین نمیبرد؛ فقط آن را به کانالهای رفتاری غیرمستقیمتر و گاهی نگرانکنندهتر هدایت میکند.
با گذشت زمان و پذیرفتهشدن مکرر این احساس دوگانه، کودک بهتدریج یاد میگیرد که میتواند هر دو طرف را با هم داشته باشد بدون اینکه نیازی به عمل فیزیکی برای بیانشان باشد.
نامگذاری هر دو طرف احساس
دفعهی بعد که رفتار دوگانهای (محبت و بعد پرخاشگری) دیدید، هر دو طرف را نام ببرید: «هم دوستش داری، هم شاید کمی ازش دلخوری؛ هر دو حس، طبیعی است.»
ببینید آیا این نامگذاری، رفتار پرخاشگرانه را در طول زمان کاهش میدهد.
فضای امن برای هر دو احساس
اجازهدادن به بیان کلامی حسادت («میتوانی بگویی وقتی ناراحتی، بهجای اینکه او را هل بدهی») مسیر بهتری از سرکوب یا تنبیه صرف است.
حفظ زمان اختصاصی و بدوننوزاد برای این کودک، بخشی از نیاز واقعی پشت این حسادت را پاسخ میدهد.
هر دو احساس، جایی برای وجود دارند
حسادت نسبت به خواهر یا برادر تازه، احساسی طبیعی و پیچیده است که نیاز به نامگذاری دارد، نه سرکوب.
پذیرش هر دو طرف این احساس، مسیر سالمتری برای گذار او به نقش تازهاش در خانواده میسازد.