معلم سؤال می‌پرسد؛ او جواب را می‌داند، حتی دستش کمی بالا می‌آید، اما در آخرین لحظه پایین می‌آورد و چیزی نمی‌گوید.

بعد از کلاس، وقتی معلم فقط او را کنار می‌کشد و همان سؤال را می‌پرسد، با اطمینان کامل جواب می‌دهد؛ انگار همان مانع اصلی، فقط در حضور جمع فعال می‌شود.

این الگو، هفته‌هاست تکرار می‌شود؛ او همیشه جواب را دارد، فقط هرگز جلوی همه بیانش نمی‌کند.

برای برخی کودکان، فاصله‌ی میان «دانستن جواب در ذهن» و «گفتن آن جلوی جمع» بسیار بزرگ‌تر از آنچه به‌نظر می‌رسد است؛ این فاصله، نه از کمبود دانش، بلکه از اعتمادبه‌نفس اجتماعی پایین می‌آید.

اعتمادبه‌نفس اجتماعی -توانایی راحت‌بودن در معرض دید و قضاوت دیگران- مسیر رشدی جداگانه‌ای از توانایی شناختی (دانستن جواب) دارد. کودکی که از نظر درسی قوی است، می‌تواند هم‌زمان اعتمادبه‌نفس اجتماعی پایینی داشته باشد؛ این دو، لزوماً با هم رشد نمی‌کنند.

این تفاوت، اغلب نادیده گرفته می‌شود؛ معلم و والد، از «او که بلده، چرا نمی‌گه؟» تعجب می‌کنند، بدون توجه به این‌که مانع، شناختی نیست، اجتماعی-هیجانی است.

ساختن اعتمادبه‌نفس اجتماعی، نیازمند تجربه‌های تدریجی و کم‌ریسک موفقیت در معرض‌دید‌بودن است، نه صرفاً تشویق به «فقط جواب بده».

این تفاوت، در بسیاری از حوزه‌های دیگر زندگی هم دیده می‌شود؛ کودکی که در نوشتن قوی است، ممکن است در ارائه‌ی شفاهی همان مطلب دچار همین مانع شود، چون مهارت مورد نیاز در این دو، متفاوت است.

به‌جای انتظار مشارکت کامل و ناگهانی، می‌توان با معلم هماهنگ کرد که ابتدا در گروه‌های کوچک‌تر یا به‌صورت نوشتاری (نه شفاهی) مشارکت کند، و به‌تدریج به سمت مشارکت شفاهی حرکت کند.

تحسین هر قدم کوچک به‌سمت مشارکت، حتی یک اشاره یا یک کلمه، این مسیر تدریجی را تقویت می‌کند.

سکوت جلوی جمع، با وجود دانستن جواب، از کمبود اعتمادبه‌نفس اجتماعی می‌آید، نه کمبود دانش.

قدم‌های کوچک و تدریجی در فضاهای کم‌ریسک‌تر، مسیر واقعی برای ساختن این جرأت است.