
ترس از تاریکی نشانه لوسبازی نیست؛ نشانه یک جهش تخیلی است

ترس از تاریکی نشانه لوسبازی نیست؛ نشانه یک جهش تخیلی است
یک سایه روی دیوار، یک هیولای بزرگ
چند ماه پیش، تاریکی برایش مسئلهای نبود. حالا، هر شب باید چراغ روشن بماند، وگرنه از سایهی روی دیوار میترسد و کسی را صدا میزند.
والد گیج است: «چرا یکدفعه اینقدر ترسو شده؟» چند شب پیش، حتی وقتی چراغ روشن بود، سایهی یک اسباببازی روی قفسه کافی بود تا دوباره گریه کند.
روزها، همین کودک اصلاً از این چیزها نمیترسد؛ فقط در تاریکی شب است که تخیلش اینقدر فعال میشود.
این ترس، بدون تخیل قوی، وجود نداشت
همین جهش در توانایی تخیل که او را قادر میسازد بازیهای نمادین پیچیدهتری بسازد، همان چیزی است که به او اجازه میدهد یک سایهی ساده را به یک هیولا تبدیل کند.
این ترس، عارضهی جانبی یک رشد شناختی مثبت است، نه پسرفت یا لوسبازی.
آن سایه شبیه یک چیز ترسناک است
«وقتی چراغ خاموش میشود، آن سایه شبیه یک هیولا میشود. میدانم شاید واقعی نباشد، ولی میترسم.»
وقتی تخیل، دو لبه دارد
توانایی تخیل که در این سن بهسرعت رشد میکند، ابزاری قدرتمند برای بازی، خلاقیت و حل مسئله است؛ اما همان ابزار، وقتی در تاریکی و در غیاب اطلاعات بصری کامل به کار بیفتد، میتواند سناریوهای ترسناک هم بسازد.
این ترسها، برخلاف ترس از یک چیز عینی و واقعی (مثل یک سگ بزرگ)، از دلِ ذهن خودِ کودک ساخته میشوند؛ برای همین استدلال منطقی («هیولا وجود ندارد») معمولاً بهتنهایی آنها را برطرف نمیکند، چون مسئله منطقی نیست، تخیلی است.
با رشد بیشتر توانایی تفکیک واقعیت از خیال (که در سالهای بعد تکمیل میشود)، این نوع ترسها معمولاً بهتدریج کمرنگتر میشوند. تا آن زمان، تعداد و شدت این ترسها میتواند در دورههای پراسترس (تغییر مدرسه، تولد خواهر یا برادر) موقتاً افزایش پیدا کند، چون ذهن در آن دورهها بهطور کلی فعالتر و حساستر است.
روشنکردن منبع سایه
با هم، با چراغقوه، منبع واقعی سایه (مثلاً یک اسباببازی روی قفسه) را پیدا کنید و ببینید سایه چطور ساخته میشود.
این تمرین تصویری و ملموس، معمولاً مؤثرتر از توضیح کلامی صرف است.
تصدیق ترس، بدون تشدید آن
بهجای «چیزی نیست، نترس» یا برعکس، دراماتیککردن ترس، میتوان گفت «میدانم آن سایه ترسناک بهنظر میرسد؛ بیا با هم ببینیم واقعاً چیه.»
یک چراغخواب کمنور و یک آیین آرامبخش پیش از خواب، میتواند فضای امنتری برای مغز تخیلگر او بسازد.
ترسی که از قدرت ذهنش میآید
ترس از تاریکی در این سن، نشانهی ضعف نیست؛ نشانهی یک ذهن در حال رشد سریع است.
همراهی آرام، بهتر از ردکردن یا دراماتیککردن این ترس، به گذر آرام از این مرحله کمک میکند.