از همین سالهاست که دغدغه رژیم گرفتن زودتر از موعد شروع میشود
از همین سالهاست که دغدغه رژیم گرفتن زودتر از موعد شروع میشود
یک جمله دربارهی شکم، بعد از ناهار
بعد از ناهار، آینهی راهرو را نگاه میکند و میگوید: «فکر کنم باید کمتر بخورم، شکمم بزرگ شده.» والد غافلگیر میشود؛ این جمله را از دهان کودک دهسالهاش انتظار نداشت.
اما این اولینبار نیست که اینطور دربارهی بدنش حرف میزند؛ چند روز پیش هم بعد از دیدن یک ویدیو، دربارهی بازوهایش چیزی مشابه گفته بود.
والد سعی میکند موضوع را با شوخی کوچک کند، اما نگاه جدی کودک نشان میدهد این حرفها برایش شوخی نیست.
پیامها، از همهجا میرسند
در آستانهی نوجوانی، همزمان با شروع تغییرات بدنی، کودک بهشدت به پیامهای اطراف دربارهی «بدن ایدهآل» حساس میشود؛ پیامهایی که از تلویزیون، شبکههای اجتماعی، و حتی گفتوگوهای روزمرهی بزرگسالان دربارهی رژیم و وزن میرسند.
این حساسیت تازه، میتواند نگرانی دربارهی شکل بدن را در سنی بسیار زودتر از آنچه والدین تصور میکنند، شروع کند.
این نگرانی، وقتی از سوی خواهر یا برادر بزرگتر یا دوستان نزدیک هم تقویت شود، سریعتر تثبیت میشود؛ چون کودک در این سن، عقاید همسالانش را با وزن بیشتری نسبت به گذشته میپذیرد.
این پیامها، حتی وقتی هرگز مستقیم دربارهی بدن خودِ کودک گفته نشوند، از طریق شنیدن گفتوگوی بزرگسالان دربارهی رژیم یا نگرانی از وزن خودشان هم جذب میشوند؛ کودک این الگو را، حتی بدون اینکه مخاطب مستقیم آن باشد، بهعنوان یک هنجار دربارهی نحوهی فکرکردن دربارهی بدن، ذخیره میکند.
فکر میکنم باید مراقب چیزی که میخورم باشم
«بعضیوقتها فکر میکنم بدنم باید مثل بازیگرهایی باشد که توی گوشی میبینم. برای همین دلم میخواهد کمتر بخورم.»
ریشههای اجتماعی یک دغدغهی زودرس
نگرانی زودهنگام از وزن و شکل بدن، بهندرت از درون خودِ کودک شروع میشود؛ معمولاً بازتابی از پیامهای مکرر محیط اطراف است -از تصاویر رسانهای گرفته تا جملات بهظاهر بیضرر بزرگسالان دربارهی رژیم خودشان.
این نگرانی زودرس، اهمیت زیادی دارد چون سن ده تا دوازدهسالگی، دقیقاً زمانی است که بدن برای رشد و تغییرات بلوغ به تغذیهی کافی و متنوع نیاز دارد؛ محدودیت غذایی خودخواسته در این سن، میتواند مستقیماً با نیازهای واقعی رشد در تعارض قرار بگیرد.
علاوه بر جنبهی تغذیهای، اینکه کودک در این سن یاد بگیرد ارزش بدنش را بر اساس شکل ظاهری بسنجد، میتواند پایهای برای یک رابطهی نگرانکننده و طولانیمدت با غذا و تصویر بدنی بسازد.
این نگرانی زودرس، وقتی با نوسانات هورمونی واقعی بلوغ ترکیب شود، میتواند به یک الگوی پایدارتر رفتار محدودکنندهی غذایی منجر شود؛ الگویی که تشخیص و مداخلهی زودهنگام آن، بهمراتب سادهتر از مداخله در سالهای بعد است.
خانوادههایی که تمرکز گفتوگوی روزمرهشان را از «شکل بدن» به «آنچه بدن میتواند انجام دهد» (دویدن، بازی، رشدکردن) تغییر میدهند، معمولاً فرزندانی با رابطهی سالمتر با بدنشان پرورش میدهند؛ این تغییر زبان، هرچند ساده بهنظر برسد، اثر تجمعی قابلتوجهی در طول سالها دارد.
این نگرانی، وقتی با محتوای رسانهای که بهطور مکرر بدنهای لاغر را بهعنوان استاندارد زیبایی نشان میدهد ترکیب شود، میتواند شدت بیشتری هم پیدا کند؛ برای همین، توجه همزمان به گفتمان خانگی و مصرف رسانهای، هر دو لازم است.
متخصصان تغذیهی کودک تأکید میکنند که در این سن، تمرکز باید کاملاً روی رشد سالم و متنوع باشد، نه محدودیت کالری؛ هرگونه گفتوگو دربارهی «کاهش وزن» در این سن، حتی با نیت خوب، میتواند خطرناک باشد.
این آگاهی زودهنگام خانواده، وقتی با یک محیط مدرسهای که هم به سلامت جسمی توجه دارد ترکیب شود، محافظت جامعتری در برابر این نگرانی زودرس ایجاد میکند.
ردیابی منابع پیام
چند روز، توجه کنید این نگرانی از کجا میآید: صحبتهای خودتان دربارهی وزن، محتوایی که در گوشی میبیند، یا گفتوگوهای دوستانش.
شناسایی منبع، به شما کمک میکند بدانید دقیقاً کدام پیام نیاز به بازتعریف دارد.
تمرکز بر عملکرد بدن، نه ظاهر آن
بهجای گفتوگو دربارهی شکل و وزن (چه دربارهی بدن او، چه دربارهی بدن خودتان)، تمرکز گفتوگوهای خانوادگی را روی آنچه بدن میتواند انجام دهد (دویدن، بازیکردن، رشدکردن) بگذارید.
این وضعیت، اگر پایدار و شدید شود، شایستهی توجه جدی و در صورت نیاز مشورت با متخصص است؛ نه چیزی که باید با «فکرشو نکن» رد شود.
اگر این نگرانی با رفتارهای هشداردهندهتر (اجتناب از وعدههای غذایی، وزنکردن مکرر خود) همراه شد، مشورت زودهنگام با متخصص تغذیه یا روانشناس کودک، اقدامی پیشگیرانه و مسئولانه است.
اگر این نگرانی با رفتارهای هشداردهندهتر (حذف کامل یک گروه غذایی، وزنکردن مکرر خود، اجتناب از خوردن جلوی دیگران) همراه شد، مشورت زودهنگام با متخصص، اقدامی پیشگیرانه و ضروری است.
اگر متوجه شدید این نگرانی از یک منبع مشخص (یک دوست، یک محتوای خاص) میآید، گفتوگوی مستقیم دربارهی همان منبع، میتواند مؤثرتر از یک گفتوگوی کلی باشد.
بدن او، برای رشد ساخته شده، نه برای قضاوت
دغدغهی زودهنگام دربارهی شکل بدن، واقعیتی است که امروز زودتر از قبل به سراغ کودکان میآید.
توجه به این نگرانی، پیش از تثبیتشدنش، فرصتی برای بازگرداندن تمرکز از ظاهر به سلامت واقعی اوست.
این نگرانی، وقتی با محتوای رسانهای که بهطور مکرر بدنهای لاغر را بهعنوان استاندارد زیبایی نشان میدهد ترکیب شود، میتواند شدت بیشتری هم پیدا کند. در نهایت، آگاهی زودهنگام خانواده از این خطر، و تلاش برای ساختن یک زبان خانگی سالمتر دربارهی غذا و بدن، مهمترین محافظت در برابر این نگرانی زودرس است. این آگاهی زودهنگام، بهترین محافظتی است که خانواده میتواند در برابر یک الگوی نگرانکننده که میتواند سالهای بعد جدیتر شود، ارائه دهد. این توجه زودهنگام، همراه با ساختن یک فرهنگ خانگی سالم دربارهی بدن و غذا، بهترین سرمایهگذاری پیشگیرانهای است که خانواده میتواند برای سلامت روانی بلندمدت فرزندش انجام دهد.